Anasayfa › Teknik SEO
Teknik Seo
Teknik SEO, sitenizin durduğu sunucunun cevap süresinden başlar; önbelleğin doğru kurulmasını, yedeğin gerçekten geri dönmesini ve arama motoru panelindeki uyarıların okunmasını kapsar.
Teknik SEO Sitenizin Kapıyı Kaç Saniyede Açtığını Neden Sunucudan Başlayarak Ölçer?
Kalabalık bir yaz akşamı Boztepe’ye çıkmak için teleferik sırasına girdiğinizi düşünün. Kabin yukarıya birkaç dakikada varır; ama yolculuğunuz, kapı önünüzde açıldığı an başlar. O ana kadar beklediğiniz sürenin kabinin hızıyla ilgisi yoktur. Bir site de böyle açılır: ziyaretçi adrese dokunur ve önce kapının açılmasını bekler. Teknik SEO, bu kapının arkasında olup bitenle uğraşan iştir; hız hesabına da o ilk bekleyişten başlar.
Kapıyı açan sunucudur; yani sitenizin dosyalarının durduğu, siteleri yayında tutan bir barındırma firmasından kiraladığınız bilgisayar. Ziyaretçinin telefonu ondan sayfayı ister, sunucu sayfayı hazırlar ve ilk parçasını yollar. Fotoğraflar, yazı tipleri ve sayfaya biçim veren dosyalar ancak bu ilk parça ulaştıktan sonra istenebilir. İlk cevap geç gelirse arkasından gelen her şey aynı süre kadar gecikir; sayfanın hafif olması bu bekleyişi kısaltmaz.
Küçük işletme siteleri çoğunlukla paylaşımlı pakette durur: tek bir bilgisayar çok sayıda siteye bölüştürülmüştür ve her birine düşen güç sınırlıdır. Böyle bir paket çoğu gün işini görür. Ancak aynı makinedeki bir başka site yoğun ziyaret aldığında ya da sizin sitenize bir anda çok kişi geldiğinde ilk cevap uzayabilir. Bunun ne sıklıkla yaşandığı firmadan firmaya, paketten pakete değişir.
İkinci etken uzaklıktır. Sunucu başka bir kıtada duruyorsa, Ordu merkezden, Fatsa’dan ya da Ünye’den sitenize dokunan kişinin isteği oraya kadar gider, cevap aynı yoldan döner; yol uzadıkça bekleyiş de uzar. Ziyaretçilerinizin çoğu Türkiye’deyse sunucunun ülke içinde ya da yakın bir bölgede durması bekleyişi çoğu zaman kısaltır. Sunucuyu taşımadan bu yolu kısaltmanın da bir yolu vardır; bir sonraki başlıkta ona değineceğiz.
Bu bekleyişi tek bir denemeyle ölçmeyiz. Anasayfanın ve en sık açılan birkaç sayfanın ilk cevap süresine günün ayrı saatlerinde, ziyaretçilerinize yakın bir noktadan bakarız; sabah ile akşam arasındaki fark paylaşımın izi olabilir. Hasat döneminde sipariş alan ya da yayla şenliği öncesinde yer ayırtılan sitelerde aynı ölçü en kalabalık günlerde de yinelenir. Teknik SEO işlerinin sırası bu rakamlara göre kurulur.
Paketi büyütmek ya da firma değiştirmek, sorun makinenin darlığından ya da uzaklığından doğuyorsa işe yarar. Sayfayı kurarken çok sayıda ek yazılım çalıştıran siteyi ise güçlü makine yalnızca bir süre idare eder. Ücretsiz ekspertiz raporu hangisi olduğunu gösterir; ikinci el araç alırken yaptırılana benzer, siteyi parça parça ele alır ve her parçanın karşısına çalışıyor, onarım istiyor ya da değişmeli yazar.
Önbellek Nedir, Yaptığınız Değişiklik Neden Hemen Görünmez?
Sabah sitenizdeki bir fiyatı değiştirdiniz, kaydettiniz, sayfayı açtınız: eski fiyat yerinde duruyor. Bir kez daha kaydettiniz, sonuç aynı. Yanınızdaki çalışan kendi telefonundan bakıyor ve yeni fiyatı görüyor. Ortada bir arıza yoktur. Siz sayfanın kendisine değil, daha önce çıkarılmış bir kopyasına bakıyorsunuz. Sayfaların hazır kopyalarını saklayıp tekrar tekrar kullanan bu düzene önbellek denir ve varlık nedeni hızdır.
Sunucu, sayfayı gelen her kişi için yeniden kurmaz; bir kez kurar, kopyasını saklar ve sonrakilere onu verir. Bir toptancının fiyat kâğıdını düşünün: her soran için baştan yazmaz; sabah bir kez yazar, çoğaltır, tezgâha bırakır. Öğleden sonra bir kalemin fiyatı değişirse, tezgâhtaki kâğıtlar toplanıp yenisi konana kadar müşteri eskisini okur. Sitede olan da budur.
Kopya üç ayrı yerde durabilir. Birincisi sunucunun kendisidir. İkincisi ağın kenarıdır: kimi siteler, sayfaların kopyalarını ziyaretçiye yakın noktalarda tutan bir dağıtım hizmeti kullanır. Üçüncüsü ziyaretçinin tarayıcısıdır; yani internette gezinmek için kullandığı uygulama. Tarayıcı logoyu, fotoğrafları ve sayfanın biçimini belirleyen dosyaları bir süre kendi hafızasında saklar. Her birinin kopyayı ne kadar tutacağı ayrı ayrı ayarlanır.
“Bende değişmedi” cümlesinin arkasında çoğu zaman bu üç kopyadan biri durur. Hangisi olduğunu şöyle ayırt edersiniz: sayfayı tarayıcının geçmiş tutmayan gizli penceresinde ya da siteye hiç girmemiş başka bir telefonda açın. Orada yenisini görüyorsanız eski kopya kendi cihazınızdadır; sayfayı yenilemek çoğu kez yeter. Orada da eskisi duruyorsa kopya sunucuda ya da dağıtım hizmetinde bekliyordur.
Kopyalar iki yoldan yenilenir. Süresi dolan kopya kendiliğinden bırakılır; bu süre sayfanın türüne göre dakikalarla da günlerle de ölçülebilir. İkinci yol elle boşaltmaktır: sitenin yönetim ekranındaki ya da dağıtım hizmetindeki temizleme düğmesi saklanan kopyaları siler, sonraki ziyaretçi için sayfa yeniden kurulur. İyi ayarlanmış bir sitede, güncellediğiniz sayfanın kopyası kendiliğinden yenilenir; sizin bir şeye basmanız gerekmez.
Bazı sayfaların kopyası hiç saklanmamalıdır: alışveriş sepeti, ödeme adımı, üye girişi, gönderilen bir formun sonucu. Bunlar kişiye özeldir; kopyası çıkarılırsa bir ziyaretçi başkasının sepetini görebilir ya da form gönderilmiş gibi görünüp size ulaşmayabilir. Teknik SEO çalışmasında önbelleğin hangi sayfalarda açık, hangilerinde kapalı olduğunu tek tek deneriz. Fiyat ve stok gibi sık değişen bilgilerde kopyanın ömrü kısa tutulur.
Site Çöktüğünde Dünkü Hâline Dönebileceğiniz Bir Yedek Nerede Durur?
Hasat haftasındasınız; sitenizden fındık ve fındık ezmesi siparişi alıyorsunuz. Sitenin yazılımı yenilenir yenilenmez sayfalar bembeyaz açılmaya başlıyor. Siteyi kuran kişiyi arıyorsunuz, “yedek vardır” diyor. O an üç sorunun cevabı önem kazanır: yedek gerçekten var mı, en son hangi güne ait ve onu yerine koyabilecek kişi kim? Bu soruları sakin bir günde sormak, o hafta sormaktan çok daha ucuzdur.
Yedek, sitenin bir andaki hâlinin kenara konmuş kopyasıdır ve iki parçadan oluşur. Birincisi dosyalardır: fotoğraflar, tasarım, siteyi çalıştıran yazılım. İkincisi veritabanıdır; yani yazıların, ürünlerin, siparişlerin ve ayarların kayıtlı durduğu yer. Yalnızca dosyaları saklayan yedek geri konduğunda ortaya içi boş bir site çıkar; yalnızca veritabanını saklayanda fotoğraflar eksik kalır. İki parçanın aynı güne ait olması gerekir.
Sıklığı, sitenin ne kadar sık değiştiği belirler. Ayda bir yazı eklenen bir tanıtım sitesinde haftalık yedek çoğu zaman yeter. Her gün sipariş ya da rezervasyon alan bir sitede dünkü yedek bile bir günün kaydını geride bırakır; orada veritabanı her gün, gerekirse daha sık kopyalanır. Kaç günlük yedeğin elde tutulacağı da kararlaştırılır, çünkü bir bozukluk bazen günler sonra fark edilir.
Yedeğin nerede durduğu, alınıp alınmadığı kadar önemlidir. Barındırma firmalarının birçoğu kendi yedeğini alır; ancak bu kopya çoğunlukla aynı firmanın elinde, kimi zaman aynı makinede durur ve koşulları paketten pakete değişir. Hesap kapandığında ya da makine arızalandığında site ile yedek birlikte gidebilir. Bu yüzden bir kopya da sunucunun dışına, sizin açabildiğiniz bir depoya düzenli olarak gönderilir.
Geri yüklemeyi kimse denemediyse elinizdeki şey yedek değil, bir umuttur. Dosya eksik kaydedilmiş, yarıda kesilmiş ya da açmak için gereken şifre unutulmuş olabilir; bunu öğrenmenin tek yolu denemektir. Yılda birkaç kez yedek, yayındaki siteye dokunmadan ayrı bir adreste açılır: sayfalar geliyor mu, fotoğraflar yerinde mi, son sipariş kayıtta mı? Geri yüklemenin ne kadar sürdüğü de o gün öğrenilir.
Her güncellemeden, yani sitenin yazılımı yeni sürüme geçirilmeden önce bir kopya alınır; bir şey bozulursa dönülecek yer birkaç dakika öncesidir. Geriye “kim” sorusu kalır: yedeğin durduğu yere kim girebiliyor, geri yüklemeyi kim yapabilir, o yoksa ikinci kişi kim? Yedek dışarıdan görülemez; ekspertiz raporunda bu satıra sorularımız yazılır. Teknik SEO iş emrinde, yani her ay onayınıza sunduğumuz iş listesinde yedek ilk sıralardadır.
Arama Motorunun Site Sahiplerine Açtığı Panel Size Hangi Uyarıları Gönderir?
Sitenizde bir şey ters gittiğinde arama motoru sizi telefonla aramaz; yazar ve bekler. Yazdığı yer, arama motorunun site sahiplerine sunduğu ücretsiz paneldir. Sitenin size ait olduğunu kanıtlayarak girersiniz; kanıt çoğu zaman sitenizin adresine bağlı ayarlara eklenen bir satır ya da siteye konan küçük bir dosyadır. Ondan sonra panel hem ekranında bilgi verir hem önemli gördüğü durumlarda hesabın e-posta adresine ileti yollar.
İlk uyarı türü, arama motorunun okuyamadığı ya da sonuçlara almadığı sayfalardır. Panelde sitenizde bulduğu adreslerin dökümü durur; sonuçlarda gösterilmeyenlerin karşısında birer gerekçe yazar: adres bulunamadı, sayfa başka yere yönleniyor, sunucu hata verdi ya da sayfanın kodunda arama motorunu geri çeviren bir satır var. Bu gerekçelerin bir kısmı olağandır. Bir kısmı ise emek verilmiş bir sayfanın aramalarda hiç çıkmadığını haber verir.
İkinci bölüm uyarı değil, bir dökümdür: insanlar hangi sözcükleri yazdığında sitenizin göründüğü, kaç kez göründüğü ve kaçında dokunulduğu. “Fatsa fındık ezmesi” aramasında sık görünüp az dokunuluyorsanız sorun sırada değil, başlığın ve altındaki açıklamanın arayana bir şey söylememesinde olabilir. Panel bu rakamları önceki aylarla yan yana koymanıza da izin verir. Veriler çoğu zaman birkaç gün gecikmeyle gelir.
Üçüncü tür güvenlik uyarısıdır. Arama motoru sitenizde zararlı yazılım, sizin yazmadığınız sayfalar ya da ziyaretçiyi kandırmaya yönelik bir içerik sezerse bunu panelin güvenlik bölümüne yazar. Böyle bir durumda arama sonucunda adınızın yanında bir uyarı çıkabilir, kimi tarayıcılar da sayfayı açmadan önce ekranı kaplayan bir uyarı gösterebilir. Site temizlendikten sonra panelden yeniden değerlendirme istenir; uyarının kalkması zaman alabilir.
Dördüncüsü en seyrek görülen ve en ağır olandır: elle verilmiş karar. Bu kez işaret bir yazılımdan değil, Google’da çalışan bir kişiden gelir; siteyi gözden geçirmiş ve kurallara aykırı bir şey görmüştür: başka sitelerden para karşılığı alınmış bağlantılar ya da ziyaretçiye bir, arama motoruna başka içerik gösteren sayfalar gibi. Sonuç, sayfaların sıralarda gerilemesi ya da sonuçlardan çıkarılması olabilir. Düzeltmeden sonra panelden başvurulur.
Panelin işe yaraması iki şeye bağlıdır: hesap sizin e-posta adresinizle açılmış olmalı, uyarılar da her gün bakılan bir kutuya düşmelidir. Ajansa ya da yazılımcıya kullanıcı olarak yetki verilir, iş bitince kaldırılır. Teknik SEO iş emri çoğu sitede bu iki satırla başlar. Bize sitenizin adresini yazmanız yeter; ücretsiz ekspertizi hazırlar, aylar sonra yinelediğimizde iki raporu yan yana koyup hangi satırın düzeldiğini görürüz.
Sunucum yurt dışındaymış; sitemi Türkiye’deki bir sunucuya taşırsam aramalarda yerim değişir mi?
Taşımak tek başına bir sıra vaat etmez. Kazanılan şey bekleyişin kısalmasıdır: ziyaretçileriniz Türkiye’deyse yakındaki sunucu ilk cevabı çoğu zaman daha çabuk verir. Arama motoru bir sitenin hangi ülkeye seslendiğini anlarken sunucunun yerinden çok dile, içeriğe ve adresin sonundaki uzantıya bakar. Önce bugünkü süre ölçülür; fark küçükse taşınmaya değmeyebilir.
Fiyatı değiştirdim, müşterim hâlâ eskisini görüyormuş; ona ne söylemeliyim?
Sayfayı yenilemesini ya da kapatıp yeniden açmasını rica edin; çoğu kez yeter. Asıl iş site tarafındadır: fiyat ve stok geçen sayfalarda kopyanın ömrü kısaltılır, bir güncelleme yapıldığında kopyanın kendiliğinden yenilenmesi sağlanır. Müşteri eski fiyatla karşılaştıysa hangisinin geçerli olduğunu ona açıkça söylemek, sonradan çıkacak bir tartışmayı önler.
Barındırma firmam zaten yedek alıyormuş; ayrıca yedek tutmama gerek var mı?
Firmanın yedeği iyi bir ilk güvencedir, ama koşullarını öğrenmek gerekir: kaç günlük kopya saklanıyor, geri yükleme pakete dâhil mi, hesap kapanırsa yedeğe ne oluyor? Cevaplar firmaya göre değişir. Sunucunun dışında duran ve sizin açabildiğiniz ikinci bir kopya, bu soruların cevabı ne olursa olsun elinizde kalır.
Panelden sık sık e-posta geliyor ve çoğunu anlamıyorum; hangisi acil, hangisi bekleyebilir?
Konusunda güvenlik sorunu ya da elle verilmiş bir karar geçen iletiler bekletilmez; aynı gün ele alınmalıdır. Bir sayfa türünde hataların arttığını bildirenler önemlidir, ama çoğu kez birkaç gün içinde bakılabilir. Aylık özetler bilgi içindir. Birlikte çalıştığımız sitelerde bu iletileri biz okur, ne anlama geldiğini gündelik dille yazarız.